Yangın dolabı çeşitleri, yapıların mimari niteliği, kullanım amacı ve yangın risk sınıfına göre belirlenen ilk müdahale tesisatının en temel yapı taşlarıdır. Türkiye'de "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" (BYKY) ve ilgili TS EN 671-1 ile TS EN 671-2 standartları doğrultusunda projelendirilen yangın dolapları; sulu sistem, kuru sistem ve tüplü (kombine) sistem olmak üzere üç temel kategoriye ayrılır. Yangın anında itfaiye ekipleri gelene kadar geçen ilk kritik dakikalarda eğitimli bina personeli veya kullanıcılar tarafından hızlı müdahale yapılmasını sağlayan bu sistemlerin seçimi, hem can güvenliği hem de itfaiye raporu denetimlerinde %100 onay almak açısından hayati öneme sahiptir.
1. Sulu Sistem Yangın Dolapları (Islak Borulu Sistemler)
Sulu sistem yangın dolapları, bina içi yangın tesisatında suyun sürekli olarak basınç altında tutulduğu ve vananın açılmasıyla anında su püskürtme kapasitesine sahip geleneksel sistemlerdir.
- Çalışma Prensibi: Yangın hidroforu veya şehir şebekesi desteğiyle hat sürekli minimum 4-6 bar işletme basıncında tutulur. Dolap kapağı açılıp nozul çevrildiğinde su derhal boşalır.
- Kullanılan Hortum Tipi: TS EN 671-1 standardına uygun yarı sert (kauçuk takviyeli) hortumlar tercih edilir. Bu hortumların en büyük avantajı, hortum makaradan tamamen açılmasa dahi suyun tıkanmadan akabilmesidir.
- Kullanım Alanları: Isıtılan konutlar, oteller, hastaneler, ofis plazaları ve alışveriş merkezleri gibi donma riski bulunmayan kapalı mekanlar.
- Önemli Kriter: Donma tehlikesi olan dış cephe veya ısıtmasız otoparklarda sulu hat yerine kuru hat kullanılmalıdır.
2. Kuru Sistem Yangın Dolapları (Kuru Borulu ve İtfaiye Bağlantılı Sistemler)
Kuru sistem yangın dolaplarında tesisat boruları içerisinde normal koşullarda su bulunmaz; boru şebekesi hava veya azot gazı ile doludur ya da hat doğrudan itfaiye su alma ağzına bağlı kuru kolon şeklinde tasarlanır.
- Çalışma Prensibi: İki farklı uygulama şekli vardır: Birincisinde kuru boru alarm vanası vasıtasıyla vana açıldığında basınçlı su hatta dolar; ikincisinde ise dış cephedeki itfaiye bağlantı ağzından itfaiye arazözü su bastığında dolap içindeki nozula su ulaşır.
- Kullanım Alanları: Açık otoparklar, soğuk hava depoları, endüstriyel tesislerin açık sundurma alanları ve donma sıcaklığının altına düşen yüksek rakımlı veya yalıtımsız binalar.
- Avantajları: Kış aylarında donma sebebiyle boru patlaması ve tesisat hasarı riskini tamamen ortadan kaldırır.
3. Tüplü Sistem Yangın Dolapları (Kombine Yangın Dolabı)
Tüplü yangın dolabı, içerisinde hem su hortum makarası mekanizmasını hem de taşınabilir yangın söndürme tüpünü (KKT - Kuru Kimyevi Toz veya CO2 - Karbondioksit) barındıran çift bölmeli veya entegre güvenlik kabinleridir.
- Çalışma Prensibi: Katı madde yangınlarında (A sınıfı) su hortumu kullanılırken; elektrik panoları, yanıcı sıvı (B sınıfı) veya gaz (C sınıfı) yangınlarında dolap içindeki 6 kg'lık yangın tüpü devreye sokulur.
- TS EN 671 Standart Uyumu: Hem hortum makarası bölmesi hem de tüp muhafaza bölümü korozyona dayanıklı DKP saç ve elektrostatik toz boya ile imal edilir.
- Kullanım Alanları: Fabrikalar, atölyeler, akaryakıt istasyonları, teknik hacimler, trafo odası yakınları ve kazan daireleri gibi karma yangın riskinin yüksek olduğu alanlar.
Yangın Dolabı Çeşitlerinin Karşılaştırma Tablosu
| Sistem Türü | Hortum Tipi | Donma Dayanımı | Yangın Sınıfı |
|---|---|---|---|
| Sulu Sistem | Yarı Sert (20-30m) | Düşük (Isıtmalı Alan) | A Sınıfı (Katı Madde) |
| Kuru Sistem | Yassı Bez / Yarı Sert | %100 Donma Korumalı | A Sınıfı / İtfaiye Hattı |
| Tüplü (Kombine) | Yarı Sert + 6kg Tüp | Standart | A, B, C ve Elektrik Yangınları |
Yangın Dolapları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yangın dolabı montaj yüksekliği kaç cm olmalıdır?
BYKY ve TS EN 671 kriterlerine göre yangın dolabı makara ekseninin döşemeden yüksekliği 120 cm ila 150 cm arasında olmalı, vana açma kolu rahatça erişilebilir seviyede bulunmalıdır.
Yangın dolapları arasındaki mesafe en fazla kaç metre olabilir?
Binalarda yangın dolapları arasındaki mesafe en fazla 30 metre olmalıdır. Her noktaya en az bir yangın dolabından hortumun ulaşabilmesi (hortum boyu + 5 metre su atış mesafesi hesabı) şarttır.
Yangın dolaplarının periyodik bakım ve kontrol süresi nedir?
Yangın dolapları yılda en az 1 kez yetkili teknik servis tarafından hidrostatik basınç testi, hortum sızdırmazlık testi ve nozul kontrolüne tabi tutulmalı, kontrol kartına işlenmelidir.
Hangi yapılarda tüplü yangın dolabı zorunludur?
Fabrikalar, tehlikeli madde depolanan tesisler, otoparklar ve endüstriyel kazan dairelerinde çoklu yangın riskine karşı sulu hortumla birlikte 6 kg KKT veya CO2 yangın söndürme cihazı içeren tüplü yangın dolapları tercih edilir.
EKA Yangın ile Profesyonel Çözüm ve Keşif Hizmeti
EKA Yangın ve Güvenlik Sistemleri, İstanbul ve Marmara Bölgesi genelinde tüm endüstriyel tesisler, ticari plazalar ve konut projeleri için TS EN standartlarına tam uyumlu yangın dolabı montajı, hat basınçlandırma ve tesisat projelendirme hizmetleri sunmaktadır.
İşletmenizin yangın dolabı yerleşimini yönetmelik standartlarına uygun hale getirmek, itfaiye denetimlerine eksiksiz hazırlanmak ve ücretsiz saha keşfi talep etmek için EKA Yangın mühendislik ekibimizle hemen iletişime geçebilirsiniz veya yangın dolapları sayfamızdan ürün çeşitlerimizi inceleyebilirsiniz.